ستگاه ساکشن و کاربردهای آن

دستگاه ساکشن چیست؟

دستگاه ساکشن یکی از مهم ترین تجهیزات پزشکی است که برای خارج کردن مایعات اضافی از بدن بیمار مورد استفاده قرار می گیرد. این وسیله در منزل و سایر محیط های درمانی کاربرد دارد. دستگاه ساکشن با استفاده از مکش، مایعات اضافی بدن مانند مخاط یا خون را از بدن خارج می کند. به طور مثال در عمل های جراحی به کمک ساکشن، خون از ناحیه ی تحت عمل جراحی خارج می شود تا دید بهتری برای جراح ایجاد شود.

هم چنین برای بیمارانی که دچار مشکل تنفسی هستند، مخاط، بزاق، استفراغ و سایر ترشحات را از گلو و دهان به وسیله ساکشن خارج می کنند تا بیمار راحت تر نفس بکشد. این کار از رشد میکروارگانیزم ها نیز جلوگیری کرده و از عفونت در دستگاه تنفسی به خصوص ریه ها پیشگیری می کند. ساکشن ها دارای مدل های مختلف هستند و می توانند ثابت یا قابل حمل باشند که بسته به محیطی که ساکشن برای آن تهیه می شود، نوع مورد نظر انتخاب می شود. به علاوه، ساکشن ها ممکن است با برق شهری یا باتری عمل کنند.

دستگاه ساکشن از قسمت های مختلفی تشکیل شده اند. این قسمت ها که در تمام مدل های این دستگاه مشترک است عبارت است از:

قسمتهای مختلف دستگاه ساکشن

• موتور الکتریکی

• مولد فشار منفی

• پمپ خلا

• لوله ی خلا

• فیلترهای تصفیه

• مانومتر

• مخزن جمع آوری مایعات

مانومتر دستگاه ساکشن قسمتی است که میزان مکش ایجاد شده را نشان می دهد. در ساختمان دستگاه ساکشن یک لوله پلاستیکی انعطاف پذیر وجود دارد که کاتتر نامیده می شود. این لوله با ایجاد خلاء، ترشحات را از بدن خارج می کند و به یک ظرف به نام مخزن جمع آوری مایعات انتقال می دهد تا پس از پایان عملیات ساکشن، ظرف خالی شود.

کاربردهای دیگر دستگاه ساکشن

• برداشتن محلول شستشو از محل زخم در کمترین زمان ممکن

• خالی کردن حفره های آبسه

• گرفتن تومور برای برداشتن آن

• تشخیص محل خونریزی به کمک خشک نگه داشتن ناحیه.

• مکیدن بافت های آسیب دیده یا نکروتیک مغزی

انواع دستگاه ساکشن

همان طور که گفتیم دستگاه ساکشن دارای انواع و مدل های مختلف هستند که در ادامه هر کدام از این مدل ها را بررسی می کنیم.

دستگاه ساکشن پرتابل

دستگاه ساکشن پرتابل دستگاهی قابل حمل است که در بخش های مختلف بیمارستان، منزل و آمبولانس به کار برده می شود. این دستگاه به راحتی جابه جا شده و عمل ساکشن را به کمک باتری انجام می دهد. ویژگی قابل حمل بودن، محدودیت های مدل های دیگر را برطرف می کند. برای مثال، در اورژانس یا آمبولانس به راحتی و به سرعت قابل استفاده است.

مزیت دیگر این مدل، عملکرد با باتری قابل شارژ است. در خرید ساکشن پرتابل باید دقت شود که مخزن آن گنجایش کافی برای چند بار ساکشن کردن را داشته باشد و به راحتی تخلیه و به سرعت ضد عفونی شود. ضد عفونی کردن ساکشن از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا ساکشن یکی از آلوده ترین تجهیزات پزشکی است و باید با نهایت دقت و به بهترین شکل استریل شود تا  از هر گونه عفونت جلوگیری به عمل آید.

لازم به ذکر است که در بعضی از ساکشن های پرتابل، به دلیل عدم وجود زمان کافی برای استریل در آمبولانس و اورژانس، از کاتتر، لوله و مخزن یک بار مصرف استفاده می شود. این کار موجب بالا رفتن سرعت عمل می شود. یکی دیگر از پارامترهایی که باید در خرید ساکشن پرتابل به آن توجه شود کم بودن صدای آن است که از مهم ترین ویژگی ها در استفاده از این دستگاه است.

ساکشن دستی

دستگاه ساکشن دستی نوعی ساکشن است که در مراکز درمانی، اورژانس و منزل استفاده می شود. این ساکشن هم مانند ساکشن پرتابل کوچک و قابل حمل است و بدون نیاز به برق و باتری عمل مکش را انجام می دهد. این ویژگی استفاده از آن را در شرایطی که دسترسی برق و باتری وجود ندارد مهیا می سازد. به خصوص در موارد اورژانسی و به هنگام احیای بیمار استفاده از ساکشن دستی بسیار آسان و سریع است.

همان طور که در مورد مدل های دیگر ساکشن نیز گفتیم، ترشحات از طریق لوله دستگاه از محل خارج شده و در یک مخزن جمع آوری می شوند که در ساکشن دستی این مخزن کوچک تر است. قابل ذکر است که ساکشن ها به خصوص ساکشن دستی در مطب دندان پزشکی نیز استفاده می شوند.

ساکشن آمبولانس

ساکشن آمبولانسی مدل دیگری از ساکشن ها است که مخصوص استفاده در محیط آمبولانس است. این وسیله با یک گیره مخصوص در آمبولانس نصب می شود و در صورت نیاز امکان جابجایی آن نیز وجود دارد.

معمولا به دلیل زمان کم و نیاز به سرعت بالا، در ساکشن آمبولانس از قطعات یک بار مصرف مانند کاتتر، لوله و مخزن جمع آوری مایعات یک بار مصرف استفاده می شود تا نیاز به صرف زمان برای ضد عفونی کردن آن نباشد و سرعت عمل بالا برود. این نوع دستگاه ساکشن با برق و باتری قابل شارژ کار می کند. معمولا عملکرد باتری آن حدود ۱۰ ساعت است. ساکشن آمبولانس باید سبک باشد و به راحتی نیز حمل گردد.

قطعات تشکیل دهنده این دستگاه مانند سایر مدل های ساکشن هستند که قبل تر به آن ها اشاره کردیم. ساکشن آمبولانس دارای یک لامپ LED نیز هست که امکان استفاده از آن را در محیط های تاریک فراهم می سازد.

ساکشن اورژانس

این دستگاه در اورژانس بیمارستان و برای بیماران بد حال استفاده می شود. معمولا ساکشنی که در بخش اورژانس مورد استفاده قرار می گیرد دارای ۲ مخزن برای جمع آوری مایعات است. البته ساکشن های اتاق عمل که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم نیز به طور معمول دو مخزن دارند. علت این مساله نیاز به گنجایش بیشتر برای عمل های جراحی حساس و یا شرایط حساس اورژانس بیمارستان است که ممکن است امکان تخلیه کردن مخزن به راحتی فراهم نشود.

لازم است دستگاه ساکشن اورژانس بسیار دقیق و به درستی ضد عفونی شود تا از انتقال انواع عفونت و آلودگی جلوگیری شود. لوله های ساکشن اورژانس از جنس سیلیکون هستند و به راحتی شسته و استریل می شوند.

دستگاه ساکشن اورژانس می تواند دستی باشد یا با برق و باتری کار کند. بهترین مدل آن است که با برق عمل کرده و در مواقع لازم با باتری قابل شارژ نیس عملیات ساکشن را انجام دهد. این نوع ساکشن هم دارای یک لامپ LED است که در مواقعی که قطع برق رخ می دهد از آن استفاده می شود.

دستگاه ساکشن بیمارستانی

دستگاه ساکشن بیمارستانی در بخش های مختلف بیمارستان از جمله اتاق عمل استفاده می شود. این وسیله در حین جراحی به کار برده می شود و خون و سایر ترشحات را از ناحیه عمل خارج می کند و دید بهتری به جراح می دهد. ساکشن بیمارستانی علاوه بر اتاق عمل، در بخش مراقبت های ویژه و اتاق بیهوشی نیز مورد استفاده قرار می گیرد. ساکشن های بیمارستانی معمولا ثابت و غیر قابل حمل هستند. همان طور که قبلا نیز گفته شد، ساکشن های بیمارستانی که در اتاق عمل نیز استفاده می شوند دارای ۲ مخزن برای جمع آوری مایعات زائد می باشند.