فهرست مطالب درباره زخم دیابتی
زخم دیابتی چیست و روشهای درمان آن کدامند؟
کدام رژیم غذایی برای تسریع در بهبود زخم دیابتی موثر تراست؟
شرایط محیطی شخص مبتلا به زخم پای دیابتی چگونه باشد تا این زخم سریعتربهبود یابد؟
برای پاسخ به این پرسشها بهتر است اتدا با بیماری دیابت و سپس علل بروز زخم دیابتی آشنا شویم و سپس به پاسخ این پرسشها بپردازیم.
دیابت چیست؟
دیابت (Diabetes) وضعیتی است که در آن قند خون (گلوکز) بیش از حد بالا باشد و زمانی ایجاد میشود که پانکراس نمیتواند انسولین کافی برای بدن تولید کند. علاوه بر این، ممکن است پانکراس بهطور کلی انسولین تولید نکند یا بدن فرد بهدرستی به اثرات انسولین پاسخ ندهد.
این بیماری مزمن میتواند افراد را در هر سنی تحت تاثیر قرار دهد. علائم دیابت عبارتاند از:
- تشنگی و خشکی دهان
- تکرر ادرار
- خستگی
- تاری دید
- کاهش وزن بیدلیل
- بی حسی یا سوزنسوزنشدن دست یا پا
- بهبود آهسته زخمها
- عفونتهای مکرر پوست یا واژن درزنان
زخم دیابتی چیست؟
زخم پای دیابتی یکی از عوارض شایع دیابت است که بهدلیل ترک خوردن بافت پوست و نمایان شدن لایههای زیرین آن ایجاد میشوند. این زخمها بیشتر در زیر انگشتان بزرگ و کف پاها ایجاد میشوند و میتوانند تا استخوانهای پاها نیز گسترش یابند.
تمام افراد مبتلا به دیابت ممکن است به زخمهای پا دچار شوند؛ اما مراقبت درست از پاها میتواند به پیشگیری از ابتلا به این علائم کمک کند.
کوچکترین تغییرات در مورد پای خود را به پزشک اطلاع دهید تا مطمئن شوید که مشکل جدی نیست، زیرا زخمهای عفونی در صورت نادیده گرفته شدن درنهایت میتوانند منجر به قطع عضو شوند.
علائم زخم دیابتی چیست؟
یکی از اولین نشانههای زخم پای دیابتی، ترشحاتی است که ممکن است جورابها را لکهدار کند یا در کفش فرد مبتلا نشت کند. ورم غیرعادی، تحریکشدن پا، قرمزی و بوهای نامطبوع از یک یا هر ۲ پا نیز از علائم اولیه شایع این بیماری هستند.
علامت جدی ومشهود زخم پای دیابتی،بافتی سیاهرنگ است که به آن اسکار نیز گفته میشود و در اطراف زخم به وجود میآید. این اسکار به دلیل عدم جریان خون سالم در ناحیه اطراف زخم ایجاد میشود.
علاوه بر این، قانقاریا (سیاهمردگی) جزئی یا کامل که بهدلیل مرگ بافتها به وجود میآید نیز در اطراف زخم ظاهر میشود. در این حالت افراد علائمی مانند ترشحات بدبو، درد و بیحسی اندام را نیز تجربه میکنند.
علائم زخمهای پا همیشه واضح نیستند. گاهی اوقات، تا زمانی که زخم عفونی نشده باشد، فرد هیچ علائمی را تجربه نمیکند. در صورت مشاهده هرگونه تغییر رنگ پوست یا احساس درد در اطراف ناحیهای که پینهبسته، به متخصص غدد مراجعه کنید. انواع زخمهای پای دیابتی بر اساس سیستم طبقهبندی زخمهای واگنر (Wagner Ulcer Classification System) عبارتاند از:
- زخمهای نوع صفر: هیچ ضایعه بازی وجود ندارد و ممکن است ضایعهای بهبود یافته باشد.
- زخمهای شماره یک: زخم سطحی که به لایههای عمیقتر نفوذ نکرده است.
- زخم شماره ۲: زخم عمیقتر که به تاندون، استخوان یا کپسول مفصلی رسیده است.
- زخمهای نوع سه: بافتهای عمیقتر با آبسه، استئومیلیت یا تاندونیت درگیر شدهاند.
- زخم نوع چهار: قانقاریا در بخشی از جلوی پا یا پاشنه ایجاد شده است.
- زخمهای نوع پنج: تمام پا با قانقاریا درگیر میشود.
علاوه بر این، علت بوی بد زخم پای دیابتی این است که بافت توسط میکروارگانیسمهای ساپروژنیک (Saprogenic Microorganisms) آلوده و متورم میشود.
برای درمان زخم پای دیابتی درمنزل ازطریق شماره 09120911873 با کارشناسان مرکزدرمانی درمانی تک طب تماس بگیرید.
روشهای پیشگیری از زخم دیابتی
بر اساس یک مقاله مروری در سال ۲۰۱۷، تایید شد که بیش از نیمی از زخمهای پای دیابتی عفونی میشوند. علاوه بر این، تقریبا ۲۰ درصد از عفونتهای متوسط تا شدید پا در افراد مبتلا به دیابت منجر به قطع عضو میشود؛ بنابراین مراقبت پیشگیرانه از این عارضه بسیار مهم است.
برای جلوگیری از زخم پای دیابتی توصیه میکنیم اقدامات زیر را انجام دهید:
- مدیریت قند خون
- شستوشوی روزانه پاها
- کوتاه نگهداشتن ناخنهای پا
- خشک و مرطوب نگه داشتن پاها
- عوض کردن جورابها بهطور مرتب
- مراجعه به متخصص پوست برای برداشتن میخچه و پینههای پا
- پوشیدن کفشهای مخصوص افراد مبتلا به دیابت
- ضد عفونی کردن پوست اطراف زخم
- انجام درمانهای آنزیمی
زخم پای دیابتی چگونه درمان میشود؟
روشهای مختلفی برای درمان زخم دیابتی وجود دارد. بهترین روش درمان زخم پای دیابتی عبارت است از:
۱. دارو برای زخم دیابتی
اگر عفونت حتی پس از درمانهای پیشگیرانه پیشرفت کند، پزشک از آنتیبیوتیک (Antibiotics)، ضد پلاکت (Antiplatelets) یا داروهای ضد انعقاد (Anticlotting Medications) برای درمان زخم پا استفاده میکند. دقت داشته باشید که طول درمان با این نوع داروها ۷ الی ۱۴ روز است. اگر پس از این مدت، زخمها بهبود پیدا نکردند، باید برای تزریق داروهای قویتر به پزشک مراجعه کنید.
۲. جراحی زخم دیابتی
در شرایط حاد، پزشک ممکن است برای بهبود زخم پا جراحی را به افراد توصیه کند. جراح میتواند با تراشیدن استخوان یا از بین بردن ناهنجاریهای پا مانند انگشت چکشی به کاهش فشار اطراف زخم شما کمک کند. همچنین اگر هیچ گزینه درمانی دیگری برای شما اثربخش نبوده است، جراحی میتواند از بدتر شدن زخم یا قطع عضو جلوگیری کند.
۳. درمان زخم دیابتی در کودکان
علاوه بر مصرف دارو، تغییر سبک زندگی میتواند به درمان زخمهای پای دیابتی در کودکان کمک کند. برای بهبود سریع زخمهای دیابتی در کودکان میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
- مصرف غذاهای مغذی و سالم
- فعالیت بدنی منظم
- تنظیم سطح قند خون با مصرف دارو و آزمایش گلوکز
- کاهش قند مصرفی
- استفاده از کفشهای مناسب
- بررسی پاهای کودک بهطور روزانه
- رعایت بهداشت فردی
- چکاپ سالانه پاها توسط پزشک متخصص
۴. درمان زخم دیابتی با طب سنتی
روشهای درمان زخمهای دیابتی بهطور سنتی، عبارتاند از:
- درمان زخم دیابتی با عسل
تحقیقات نشان دادهاند که مصرف عسل میتواند زمان بهبودی زخمهای ناشی از دیابت را کاهش دهد. علاوه بر این، عسل میتواند درد تعویض پانسمان را کمتر کرده و به ضد عفونی شدن زخمها کمک کند.
- درمان زخم دیابتی با زالو
لارودرمانی بهعنوان درمان قطعی زخم پای دیابتی در طب سنتی شناخته میشود. با این حال، تحقیقات درباره اثربخشی این روش درمانی همچنان ادامه دارد. شاید این سوال برای شما نیز مطرح شود که لارو چیست و چگونه میتواند به درمان زخمهای دیابتی کمک کند. لارو به کرمهای نوزاد حشرات گفته میشود. این موجودات برای رشد بیشتر و بالغ شدن تمایل زیادی به مصرف غذا بهویژه خون و زخمهای عفونی بدن دارند.
در روش زالودرمانی از لارو نوعی کرم آبزی برای از بین بردن عفونت و بافت مرده ناشی از زخم دیابت استفاده میکنند.
روشهای مراقبت از زخم دیابتی
مراقبت از زخمها در مراحل اولیه زخم پای دیابتی میتواند از بروز علائم شدیدتر مانند قانقاریا جلوگیری کند. برای مراقبت از زخمها میتوانید از روشهای درمانی زیر استفاده کنید:
- بهترین پماد برای زخم پای دیابتی
کلوتریمازول (Clotrimazole) یکی از موثرترین پمادها برای پیشگیری و درمان عفونت در زخمهای پای دیابتی است. این دارو به گروه دارویی ایمیدازول تعلق دارد و نوعی پماد ضد قارچ است. سایر پمادهای مفید برای این عارضه عبارتاند از:
- باسیتراسین (Bacitracin)
- نئومایسین (Neomycin)
- پلی میکسین ب (Polymyxin B)
- پانسمان زخمهای دیابتی
پانسمانهای حاوی آلژینات کلسیم (Calcium Alginates)، بهترین پانسمان برای زخم پای دیابتی هستند. این پانسمانها رشد باکتریها را مهار میکنند. خشک نگه داشتن زخمها و تعویض مکرر پانسمان به بهبود زخمهای دیابتی کمک میکند.
پانسمان زخم نقرهای (Silver Wound Dressing) نیز یکی از پانسمانهای مفید برای زخمهای دیابتی است. این پانسمان ضد میکروب برای مدیریت زخمهایی که دیر التیام مییابند، استفاده میشود. نقره موجود در پانسمان به از بین بردن باکتریها و سایر میکروارگانیسمها کمک میکند و به روند بهبود زخم سرعت میبخشد.
علاوه بر این، پزشک ممکن است برای بهبود زخمهای شخص، پانسمان هیدروژل (Hydrogel Dressing) را برای او تجویز کند. این پانسمان با مرطوب نگه داشتن زخم و ایجاد سد در برابر عفونت به بهبودی زخمها کمک میکند. همچنین، اگر فرد بیمار پوست حساسی داشته باشد، پزشک برای جلوگیری از ایجاد واکنشهای آلرژیک ممکن است باند غیر چسبنده (Non-Adhesive Bandage) برای او تجویز کند.
جمعبندی
در این مقاله به بررسی روش های درمان و پیشگیری از زخم پای دیابتی پرداختیم. همانطور که اشاره شد، این نوع زخم در صورت درمان نشدن میتواند منجر به قطع عضو شود.
برای درمان زخم پای دیابتی درمنزل با کارشناسان تیم تخصصی درمانی تک طب تماس بگیرید.
برای آشنایی سرویس درمان زخم پای دیابتی در منزل توسط متخصصین تک طب به این صفحه مراجعه کنید.
زخم پای دیابتی در سایر منابع
زخم پای دیابتی در ویکی پدیا
پاتوبیولوژی زخم پای دیابتی به زبان انگلیسی
منابع معتبر داخلی و خارجی درباره زخم پای دیابتی و درمان آن
منابع خارجی معتبر
- American Diabetes Association (ADA) - Standards of Medical Care in Diabetes – بخش ویژه مدیریت زخم پای دیابتی
- International Working Group on the Diabetic Foot (IWGDF) - Guidelines – گایدلاین جهانی درمان زخم پای دیابتی
- NCBI - Diabetic Foot Ulcers – مروری جامع بر پاتوفیزیولوژی و درمان زخم پای دیابتی
منابع داخلی معتبر
- وزارت بهداشت - دستورالعمل ملی مراقبت از پای دیابتی – گایدلاینهای ملی درمان زخم پای دیابتی
- انجمن دیابت ایران – بخش مراقبت از پای دیابتی و زخم
- Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism - مقالات زخم پای دیابتی – مجله علمی پژوهشی مرتبط با دیابت و عوارض