آپنه یا وقفه‌ تنفسی خواب به شرایطی گفته می‌شود که فرد در هنگام خواب دچار وقفه تنفسی می‌شود. تنفس افراد مبتلا به آپنه هنگام خواب دچار وقفه‌های مکرر شده و قطع می‌شود.

انواع آپنه خواب عبارتند از:

• آپنه‌ی انسدادی خواب
• آپنه مرکزی خواب
• آپنه خواب ترکیبی

برای تشخیص و درمان بیماری آپنه خواب باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. در دکترتو می‌توانید با بهترین متخصصان مغز و اعصاب در شهر خود آشنا شوید، با انها به‌صورت اینترنتی و تلفنی مشورت کنید و در صورت یاز برای دریافت نوبت ویزیت حضوری اقدام کنید.

آپنه انسدادی خواب (OSA: Obstructive Sleep Apnea)

آپنه تنفسی نوعی اختلال خواب است که در آن تنفس شما کم می‌شود یا حتی در خواب ممکن است متوقف شود. در برخی افراد ممکن است این اتفاق چندین بار در طول شب رخ دهد. آپنه‌ی انسدادی خواب هنگامی رخ می‌دهد که مجاری هوایی فوقانی به صورتی ناقص یا کامل مسدود شود و موجب می‌شود که دیافراگم و عضلات قفسه سینه به سختی عمل کنند و هوا نیز به سختی وارد ریه شود.

تنفس معمولا با صدای بلند و خرناس و حرکات تند و سریع بدن همراه است. شما احتمالا به هنگام خواب متوجه آن نشوید. این وضعیت همچنین می‌تواند موجب کاهش جریان اکسیژن به اندام‌های حیاتی شود و ریتم قلب را نامنظم کند.

علائم آپنه خواب

شایع ترین علائم هشداردر آپنه‌ی انسدادی خواب عبارتند از:

• خواب آلودگی و خستگی در روز
• خشکی دهان و گلو در هنگام بیدار شدن از خواب
• سردرد صبحگاهی
• اشکال در تمرکز، فراموشی، افسردگی، تحریک پذیری
• عرق شبانه
• بی قراری و نا آرامی در هنگام خواب
• مشکلات جنسی
• خرناس کشیدن
• حرف زدن در خواب
• بیدار شدن ناگهانی و داشتن احساسی مانند خفگی
• مشکل بیدار شدن در صبح
• همچنین علائم در کودکان ممکن است واضح نباشد که عبارتند از:
• شب ادراری
• احساس خفگی و سرازیر شدن آب از دهان
• عرق زیاد در شب
• ادم محیطی
• اختلال در یادگیری و رفتار
• مشکلات در مدرسه
• ضعف یا خواب آلودگی
• خرناس کشیدن
• دندان قروچه کردن
• بی قراری در رختخواب
• وقفه یا عدم تنفس

در صورت مشاهده هر کدام از علائم فوق بایدبه پزشک مراجعه کنید.

آپنه‌ انسدادی خواب در چه کسانی دیده می‌شود؟

آپنه‌ی انسدادی خواب در افرادی که اضافه وزن دارند یا چاق هستند، گردن ضخیم یا بزرگ دارند یا راه‌های هوایی بینی، گلو یا دهان آن‌ها کوچک‌تر است بیش‌تر دیده می‌شود. همچنین در افرادی که لوزه‌های بزرگ دارند یا بافت پشت گلویشان بزرگ است و راه هوایی نای را می‌بندند. زبان بیش از حد بزرگ نیز می‌تواند راه هوای را مسدود کند همچنین در کسانی که دچار انحراف بینی هستند. این وضعیت‌ها در مردان شایع‌تر از زنان است و با افزایش سن شیوع آن نیز افزایش می‌یابد.
عوامل خطر دیگر عبارتند از:

• مصرف سیگار
• دیابت
• فشار خون بالا
• افرادی که در معرض خطر نارسایی قلب و سکته هستند.

تشخیص آپنه خواب

متخصص ریه ممکن است در مورد خواب تان از شما سوال کند یا اینکه بخواهد از شما تست خواب بگیرد و میزان جریان هوا، سطح اکسیژن خون، الگوی تنفس، فعالیت الکتریکی مغز، ضربان قلب، فعالیت ماهیچه را ارزیابی کند.

درمان آپنه‌ی انسدادی خواب

هر کدام از موارد زیر می‌تواند موجب بهبود آپنه‌ی انسدادی خواب شود:

• کاهش وزن
• اجتناب از‌مصرف الکل و دارو‌های خواب آور
• به پهلو‌ بخوابید.
• از CPAP استفاده کنید.
• از ابزار‌های دهانی استفاده کنید.
• جراحی

آپنه خواب مرکزی (CSA)

در آپنه مرکزی خواب، تنفس به طور منظم در طول خواب به دلیل عملکرد مغز مختل می‌شود و نه به این دلیل که نمیتوانید نفس بکشید بلکه تلاشی برای نفس کشیدن نمی‌کنید. در واقع مغز به عضلات فرمان نمی‌دهد که عمل تنفس را انجام دهد این نوع آپنه خواب معمولا به دنبال بیماری‌های جدی مانند آسیب به ساقه مغز(ناحیه ای که کنترل تنفس را بر عهده دارد) ایجاد می‌سود. در نوزادان، آپنه خواب مرکزی باعث وقفه تنفس بیش‌تر از ۲۰ ثانیه می‌شود.

چه کسانی دچار آپنه مرکزی خواب می‌شوند؟

آپنه خواب مرکزی در بین افراد مسن، به ویژه بزرگسالان بالای ۶۵ سال، شایع است. این ممکن است به این دلیل باشد که آنها ممکن است سایر شرایط پزشکی یا الگوهای خواب داشته باشند که بیشتر احتمال دارد باعث ایجاد آپنه مرکزی خواب شود. عامل دیگر، مرد بودن است. مردان در معرض خطر ابتلا به CSA و آپنه انسداد خواب هستند. داشتن اضافه وزن یک عامل خطر برای آپنه‌ی انسدادی خواب است، اما به طور کلی عامل خطر برای CSA نیست. با این حال، هر فردی می‌تواند هر نوع آپنه خواب را داشته باشد.

آپنه مرکزی خواب اغلب با بیماری‌های دیگر همراه است. یک نوع آپنه مرکزی خواب، علت شناخته شده ای ندارد و با هیچ بیماری دیگری همراه نیست. علاوه بر این، آپنه مرکزی خواب می‌تواند با آپنه‌ی انسدادی خواب رخ دهد، یا تنها رخ دهد.

بیماری‌هایی که ممکن است با آپنه مرکزی خواب همراه باشد عبارتند از:

• نارسایی احتقانی قلب
• کم‌کاری تیروئید
• نارسایی کلیه
• بیماری‌های عصبی، مانند بیماری پارکینسون، بیماری آلزایمر و اسکلروز جانبی آمیوتروفی (ALS و …)
• آسیب به مغز که ناشی از آنسفالیت، سکته مغزی، ضربه و…

علائم آپنه مرکزی خواب چیست؟

علامت اصلی CSA، توقف موقت تنفس در هنگام خواب است. اگرچه خروپف یک نشانه بسیار قوی از آپنه‌ی انسدادی خواب است، معمولا خروپف با آپنه مرکزی خواب دیده نمی‌شود.
علائم دیگر آپنه مرکزی خواب ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• خستگی زیاد در طول روز
• فرداغلب در طول شب بیدار می‌شود
• سردرد صبحگاهی
• حافظه ضعیف و دشواری در تمرکز
• مشکلات خلق وخو

تشخیص آپنه‌ی مرکزی خواب

اگر هر کدام از این علائم آپنه مرکزی خواب را داشته باشید یا یک عضو خانواده شما متوجه شود که در حین خواب دچار وقفه می‌شوید، باید به پزشک مراجعه کنید.
اگر پزشک شما مشکوک به آپنه مرکزی خواب باشد احتمال دارد که معاینه فیزیکی انجام دهد، سابقه مصرف دارو را از شما بپرسد، یا شرح حالی از خواب شما بگیرد. گام بعدی احتمالا مطالعه‌ی خواب یک شبه به نام پلی سومنوگرافی خواهد بود. این تست در آزمایشگاه خواب تحت نظارت مستقیم یک تکنسین آموزش دیده انجام می‌شود. در طول آزمایش، هر کدام از عملکرد‌های بدن که در زیر بیان شده ممکن است ارزیابی شود:

• فعالیت الکتریکی مغز
• حرکات چشم
• فعالیت عضلانی
• ضربان قلب
• الگوهای تنفس
• جریان هوا
• سطح اکسیژن خون

پس از اتمام مطالعه، پزشک تعداد دفعاتی را که تنفس در طول خواب دچار اختلال است، تعریف می‌کند و سپس شدت آپنه خواب را تعیین می‌کند.

روش درمان آپنه خواب

اگر آپنه مرکزی خواب به دنبال بیماری‌های دیگر مانند نارسایی احتقانی قلب ایجاد شود با درمان بیماری زمینه ای آپنه نیز درمان می‌شود. از طرفی برخی درمان‌های محافظه کارانه برای آپنه‌ی انسدادی خواب احتمالا به افرادی که دارای آپنه مرکزی خواب هستند نیز مفید خواهد بود. برخی از این درمان‌های محافظه کار عبارتند از:

• کاهش وزن: کاهش وزن (در صورت لزوم) و سپس حفظ وزن مناسب
• اجتناب از مصرف الکل و قرص خواب آور
• خوابیدن به پهلو
• استفاده از اسپری بینی یا نوار تنفسی: برای حفظ جریان هوا اگر دچار سینوسی یا گرفتگی بینی هستید.
• اجتناب از بی خواب
• درمان دیگر فشار هوای مثبت مداوم (CPAP): که ترجیحا درمان اولیه برای اکثر افراد مبتلا به آپنه‌ی انسدادی خواب است. این درمان در افراد مبتلا به آپنه مرکزی خواب نیز مفید است. این درمان به ویژه در مورد افراد مبتلا به آپنه مرکزی خواب همراه با نارسایی قلبی استفاده می‌شود.
•